Kanser İlacı Tedbir Kararını Uygulatma: Bir Haftalık Süre

Mahkeme kanser ilacı için tedbir kararı verdiyse, kararı SGK’ya uygulatmak için tefhim ya da tebliğ gününden itibaren bir hafta içinde icra dairesine başvurmak gerekir. Bu süre kaçırılırsa tedbir, dava zamanında açılmış olsa bile kendiliğinden kalkar.^[1] Tedbir kararını uygulatma işi bu yüzden kararı aldığınız gün başlar.

Davanın genel çerçevesi için kanser ilacı davasının genel çerçevesi yazısına bakılabilir. Tedbirin hangi şartlarla verildiği kanser ilacında ihtiyati tedbir yazısında anlatılıyor. Bu yazı ise karar elinize geçtikten sonraki ilk haftayı ele alıyor. Hangi kağıtla hangi kapıya gidileceği, teminat, yurt dışından gelen ilaçta ödemenin kime yapılacağı ve Kurum kararı uygulamazsa neler olacağı sırayla geliyor.

Karar çıkması ilacın o gün eczaneden alınabileceği anlamına gelmez. Uygulamanın işleyişi il ve kuruma göre değişebiliyor, belirleyici olan kararda yazan ifadedir. Bu yüzden kararı aldığınız gün acele etmek gerekir, ama telaşa kapılmak gerekmez. Aşağıdaki anlatım HMK hükümlerine ve Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararlarında aktarılan tedbir kararlarının metnine dayanıyor.

Karar Elinizdeyse İlk Kontrol

Kararı ilk açtığınızda üç şeye bakın. Karar duruşmada mı açıklandı, yoksa yazıyla mı tebliğ edildi. Kararın sonunda ilaç ve süre için ne yazıyor, teminat isteniyor mu. Ve elinizdeki, mahkeme tarafından onaylı, imzalı bir örnek mi.

HMK m.391/2’ye göre tedbir kararında tedbirin hangi sebep ve delillere dayandığı, neyin üzerinde ve ne tür bir tedbire karar verildiği ile teminatın tutarı ve türü yazılır. Bu alanlardan biri eksikse ya da kararın ilaç adı, doz veya süre bölümü belirsizse, uygulama aşamasında takılma ihtimali artar ve mahkeme kalemine hemen başvurmak gerekir.

Talep edenin haklarının derhal korunması zorunluysa hakim, HMK m.390/2 uyarınca karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir. SGK’nın itirazı ayrı bir konudur. Şimdilik bilinmesi gereken, itirazın aksine karar verilmedikçe uygulamayı durdurmadığıdır.

Karar elinize geçtiği gün tefhim veya tebliğ tarihini not edin. Bir haftalık süre bu tarihten sayılır ve kaçırılırsa tedbir kendiliğinden kalkar.

Bir Haftalık Süre Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?

Süre, kararın tedbir isteyen tarafa tefhim edildiği ya da tebliğ edildiği günden başlar. Hafta olarak belirlenen sürenin bir hafta sonraki karşılık gelen günün tatil saatinde bittiği kural olarak HMK m.92/2’de yazılıdır.^[2] Karar bir salı günü açıklandıysa süre ertesi haftanın salı günü mesai bitiminde dolar. Son gün resmi tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş gününün sonunda biter.

Tefhim ile tebliğ ayrı kavramlardır. Karar duruşmada açıklanmışsa süre çoğu durumda o günden işler, yazıyla tebliğ ediliyorsa tebliğ tarihine bakılır. Hangisinin geçerli olduğu konusunda tereddüt varsa ilk tarihi esas almak güvenli olandır.

Hesabı elle yapmak istemeyenler için hukuki sürelerin hesaplanması yazısında bir araç var.

HMK m.103/1-a’ya göre adli tatilde de tedbir işleri görülüyor. Süreyi tatil nedeniyle uzamış saymamak ve başvuruyu ertelememek en güvenli yoldur. Tatil dönemi işlemleri adli tatilde görülen işler yazısında anlatılıyor.

Süre kaçarsa kanun tedbirin kendiliğinden kalktığını söylüyor. Yeni bir tedbir talebi yasak değil, ama yeni dilekçe, yeni değerlendirme ve zaman demek. İlaç takvimi olan bir hasta için bu kaybı göze almamak gerekir.

Teminat Kararda Yazıyorsa

Mahkeme tedbiri teminat karşılığında verdiyse, HMK m.391/2-ç gereği teminatın tutarı ve türü kararda yazar. Teminatın tutarını ve şeklini hakim serbestçe belirler.^[3] Talep resmi belgeye ya da başka kesin bir delile dayanıyorsa mahkeme, gerekçesini açıkça belirterek teminat alınmamasına da karar verebilir. Bu durumda gerekçe karar metninde görünmelidir.^[4]

Kanun bir haftalık süreyi yalnız uygulama talebi için koyar. Teminat kararda aranmışsa uygulama aşamasında takılmamak için onu da bu süre içinde hazırlamak gerekir, bu yüzden işe aynı gün başlamak mantıklıdır. Teminatı yatırma gücünüz yoksa mahkemeden adli yardım kararı almak işe yarar, çünkü adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez (HMK m.392/1). Teminatın sonradan iadesi ve haksız tedbir tazminatı ayrı bir konudur.

Adli yardım talebini karar çıkmadan, dava dilekçesiyle birlikte yapmak teminat meselesinin bir haftalık süreyi sıkıştırmasını hafifletir.

Uygulama Talebi Nereye Yapılır?

Tedbirin uygulanması, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden ya da tedbir konusu hakkın bulunduğu yerin icra dairesinden istenir. Mahkeme kararında belirtirse yazı işleri müdürünü de uygulamayla görevlendirebilir.^[5]

Tedbiri uygulayan memur tutanak düzenler, tutanakta tedbir konusu ve yeri gösterilir. Tutanağın bir örneği, uygulama sırasında hazır olmayan taraflara tebliğ edilir.^[6] İlaç bedeli tedbirinde karşı taraf Kurum olduğundan bu tutanak, uygulamanın yapıldığını gösteren belge olarak saklanmalıdır.

HMK uygulamayı icra dairesine bağlıyor. Kurumun kararı hastane, eczane ya da il müdürlüğü sistemine nasıl işleyeceğini ise kanun ayrıca düzenlemiyor. Kararın bir örneğini Kuruma ve ilacı verecek hastaneye de iletmek mantıklı bir adımdır, ama işleyiş il müdürlüğüne göre değişebilir ve kararın metni belirleyicidir.

Tablodaki ifadeler, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığı giderdiği iki kararda aktarılan ilk derece ara kararlarından alındı.^[7] “İlerde haksız çıkacak tarafça” gibi ibareler ödemenin geçici olduğunu hatırlatır. Yargıtay’ın aktardığı Kayseri BAM Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu kararında da davacı davasında haksız çıkarsa yersiz ödenen ilaç bedellerinin Kurumca talep ve tahsil edilmesinin mümkün olduğu belirtiliyor. Haksız tedbirden doğan tazminat sorumluluğu ise HMK m.399’un saydığı hallere bağlıdır. Dava kaybedilirse ne olacağı tedbirle ödenen ilaç ve davanın kaybedilmesi yazısında ayrıca ele alınıyor.

İlk Hafta İçin Önerilen Çizelge

Aşağıdaki çizelge kanun metni değildir, süreyi güvenle yönetmek için önerilen bir sıralamadır. Her kararın içeriği farklı olduğundan günleri kendi dosyanıza uyarlayın.

Uygulama talebi dilekçesi kısa tutulabilir. Aşağıdaki örnek yalnız iskelet olarak düşünülmeli.

Kurum Kararı Uygulamazsa

İhtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan ya da tedbir kararına aykırı davranan kimse hakkında, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayette bulunulabilir ve altı aya kadar disiplin hapsi söz konusu olabilir.^[8] Görevli mahkeme, esas dava açılmışsa o davanın görüldüğü mahkemedir. Maddenin tam metni mevzuat.gov.tr üzerindeki HMK metninde yer alıyor.

Bu yol otomatik işlemez. Şikayeti mahkeme inceler, şikayet edilene duruşma günü bildirilir ve savunma alınır. Aykırı davranışın sona ermesi veya tedbirin gereğinin yerine getirilmesi halinde ceza düşer. Kamu kurumunda hangi kişinin sorumlu tutulacağı somut dosyaya bağlıdır ve burada genel bir sonuç söylenemez.

Disiplin hapsi kararı kesinleşmeden infaz edilemez, kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçerse de yerine getirilemez (HMK m.398/7 ve m.398/9). Bu yol Kurumu harekete geçirmeye yardım edebilir, ilacı kendisi getirmez.

İcra dairesi uygulama talebini hatalı işler ya da sürüncemede bırakırsa icra mahkemesine şikayet yolu açıktır. İcra ve İflas Kanunu m.16’ya göre icra dairesinin işlemleri öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet edilebilir, hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması ise her zaman şikayete konu olur.^[9] Ayrıntılar icra müdürlüğü işlemine şikayet yazısında var. Hangi yolun uygun olduğuna dosyayı gören avukat karar vermelidir.

Uygulama Başladıktan Sonra Neye Dikkat Edilir?

Uygulama başladıktan sonra kararda yazan süreyi ve dozu izlemek gerekir. Mahkeme tedbiri bir dozla ve süreyle sınırlayabilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararında aktarılan pembrolizumab dosyasında ilk derece mahkemesi tedbiri, TİTCK yazısındaki altı aylık süre ve reçetedeki kullanım dozu ile sınırlı vermiş, Ankara BAM 11. Hukuk Dairesi de Kurumun istinaf başvurusunu esastan reddetmişti.^[10] Yargıtay ise bu uyuşmazlığı tedbir talebini reddeden Kayseri BAM 8. Hukuk Dairesi yönünde, oy çokluğuyla giderdi. Yani örnek, tedbirin nasıl sınırlanabileceğini gösteriyor, bugün aynı tedbirin verileceğini göstermiyor. Hekim dozu değiştirirse yeni reçetenin tedbir kapsamına girip girmediği kararın ifadesine bağlıdır.

Karardaki süreyi ve dozu bir kağıda yazıp hastane ve eczane işlemlerinde yanınızda bulundurun, küçük bir not bile işi kolaylaştırır. Reçete ve rapor takvimi tedbirin süresiyle birlikte izlenmelidir.

Kararı almış bir hasta yakını için rahatlamak çok doğal, ama ilk haftanın önemi gözden kaçmamalı. Süre kaçarsa kararın pratik değeri kalmaz. Bir avukatla çalışıyorsanız ilk gün bu süreyi kendisine sormak, avukatsız ilerliyorsanız kalem ya da icra dairesinden yardım istemek yerinde olur.

Dava Açılmadan Önce Verilen Tedbirde Ek Süre

Tedbir dava açılmadan önce verildiyse ikinci bir süre daha işler. Uygulamanın talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas davayı açmak ve dava açıldığına dair belgeyi uygulayan memura ibraz etmek zorunludur, yoksa tedbir kendiliğinden kalkar.^[11] Uygulama başladıktan sonra kararda yazılı bir süre varsa, bitiş tarihini ayrıca izlemek gerekir.

Tedbir Kararını Uygulatma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Uygulama aşamasında sık duyulan sorulara kısa cevaplar şöyle.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları