Çekişmeli Boşanma Davası Nedir? Nasıl Açılır? Dilekçesi
Özet, seçtiğiniz yapay zeka aracında yeni sekmede oluşturulur. Yapay zeka özetleri hatalı veya eksik olabilir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Çekişmeli boşanma davası, eşlerin boşanmanın kendisinde ya da velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi sonuçlarında anlaşamadığı hallerde açılan davadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu açısından inşai (yenilik doğuran) bir dava olup aile mahkemesinde görülür. Mahkemelerdeki boşanma davalarının büyük kısmı bu türdedir.
Dava, eşlerden birinin yerleşim yerindeki aile mahkemesine verilen dilekçeyle başlar. Hakim, boşanma sebebini ve kusuru delillere göre tek tek değerlendirir. Harbiye Hukuk Bürosu olarak çekişmeli boşanma avukatı desteğiyle danışmanlık ve dava takibi hizmeti veriyoruz.
Çekişmeli Boşanma Davası Nedir?
Çekişmeli boşanma davası, kapsamı oldukça geniş bir dava türüdür. Bir boşanma davasının anlaşmalı mı çekişmeli mi olduğu, eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda mutabakata varıp varmadığına göre belirlenir. Anlaşmalı boşanmada eşlerin velayet, mal paylaşımı ve nafaka gibi tüm sonuçlarda anlaşması beklenir.
Boşanmanın sonuçlarında anlaşamayan eşler anlaşmalı boşanma davası açamaz, dava çekişmeli olarak görülür. Eşlerden biri boşanmak istemiyorsa da açılacak dava çekişmeli boşanma davasıdır.
Türk Medeni Kanunu 161. madde ve devamında boşanma sebeplerini düzenler. Bu sebeplerden TMK m.166/3’teki anlaşmalı boşanma dışında kalanların tamamı çekişmeli boşanma davasının konusudur. Örneğin zina sebebiyle dava açan eş, diğer eşin zina yaptığını ispatlamak zorundadır.
Çekişmeli boşanma davası açmak için evliliğin belirli bir süre devam etmiş olması gerekmez. En az bir yıllık evlilik şartını kanun yalnızca anlaşmalı boşanma için koymuştur.
Çekişmeli Boşanma Sebepleri
Kanun, özel ve genel olmak üzere iki tür boşanma sebebi öngörür. Özel sebeplerde kanunda sayılan olgunun ispatı aranır. Genel sebepte ise evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kanıtlanır.
- Zina (TMK m.161)
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162)
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163)
- Terk (TMK m.164)
- Akıl hastalığı (TMK m.165)
- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1)
- Reddedilen boşanma davasının kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde ortak hayatın kurulamaması, yani fiili ayrılık (TMK m.166/4)
Zina ile hayata kast ve onur kırıcı davranış sebeplerinde dava hakkı, sebebi öğrenmeden itibaren altı ay ve her halde olaydan itibaren beş yıl içinde kullanılır. Affeden eşin bu sebeplere dayanma hakkı kalmaz. Terk sebebinde ise ayrılığın en az altı ay sürmesi ve hakim ya da noter ihtarının sonuçsuz kalması gerekir.
Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Çekişmeli boşanma davasında davacı eş, boşanma sebebini, karşı tarafın kusurunu ve taleplerini dava dilekçesinde açıkça yazar. Dilekçede gösterilmeyen bir olguya sonradan dayanmak iddianın genişletilmesi yasağına takılabilir.
Yargılama 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na tabidir. Türk Medeni Kanunu m.184 ise boşanma davalarına özgü bazı usul kurallarını saklı tutar.
Madde 184- Boşanmada yargılama, aşağıdaki kurallar saklı kalmak üzere Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa tâbidir:
1. Hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe, bunları ispatlanmış sayamaz.
2. Hâkim, bu olgular hakkında gerek re’sen, gerek istem üzerine taraflara yemin öneremez.
3. Tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz.
4. Hâkim, kanıtları serbestçe takdir eder.
5. Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.
6. Hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir.
Çekişmeli boşanma davası açma süreci şu sırayla ilerler.
- Dilekçenin hazırlanması. Tarafların kimlik ve adres bilgileri, evlilik tarihi, boşanma sebebi ve somut olaylar yazılır. Velayet ve mali talepler ile her iddianın hangi delille ispatlanacağı da dilekçede gösterilir.
- Harç ve gider avansının yatırılması. Boşanma talebi için maktu başvurma harcı ve peşin karar harcı ödenir. Maddi ve manevi tazminat istenirse talep edilen miktar üzerinden nispi harç da alınır. Harcı ödeyemeyecek durumdaki kişi adli yardım isteyebilir.
- Dilekçenin mahkemeye sunulması. Dilekçe ve deliller adliyedeki tevzi bürosuna verilir. Dava, adliyeye gitmeden elektronik ortamda da açılabilir.
- Dilekçeler aşaması ve duruşmalar. Davalı eş, dilekçenin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verir. Ön inceleme ve tahkikat duruşmalarında deliller toplanır, tanıklar dinlenir.
Çekişmeli Boşanma Davası Nerede Açılır?
Çekişmeli boşanma davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür.
Yetkili mahkeme Türk Medeni Kanunu m.168’e göre belirlenir.[1] Dava iki yerden birinde açılabilir.
- Eşlerden birinin yerleşim yeri aile mahkemesi (davacı kendi yerleşim yerinde de dava açabilir)
- Eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer aile mahkemesi
Bu yetki kuralı kesin değildir. Davalı, yetkisiz yerde açılan davaya karşı yetki itirazını cevap dilekçesinde bildirmezse itiraz artık dinlenmez (HMK m.117).
Çekişmeli Boşanma Davası İçin Gereken Evraklar Nelerdir?
Çekişmeli boşanma davası açabilmek için birtakım evrakın mahkemeye ibraz edilmesi gereklidir. Bunlar şunlardır.
- Dava dilekçesi
- Evlilik cüzdanı sureti
- Nüfus cüzdanı sureti
- Vukuatlı nüfus kayıt örneği
- Gelir belgesi
- Dilekçeye konu olan diğer belgeler
- Varsa çocukların kimlik belgeleri
- Tarafların iddialarına ait delil listesi
- Tanık listesi
- Varsa avukat vekaletnamesi
Dava harcının ödendiğine dair makbuz ya da davacının adli yardımdan yararlandığını gösteren karar da dosyaya eklenir.
Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi Örneği
Çekişmeli boşanma davalarının büyük kısmı, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanır. Bu sebep Türk Medeni Kanunu m.166/1’de düzenlenmiştir.[2]
Dilekçede boşanma talebiyle birlikte velayet, nafaka ve tazminat istemleri de açıkça yazılır. Anlaşmalı boşanma için anlaşmalı boşanma dava dilekçesi örneği, ortak hayatın yeniden kurulamamasına dayanan dava için fiili ayrılık nedeniyle boşanma dilekçesi örneği kullanılır. Dilekçe yazımının genel kuralları boşanma dilekçesi nasıl yazılır yazımızda yer alır.
………… NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ’NE
DAVACI:
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik Numarası:
Adres:
VEKİLİ:
Av. …………
Adres:
DAVALI:
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik Numarası:
Adres:
KONU:
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların boşanmalarına, müşterek çocuğun velayetinin davacıya verilmesine, tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1- Taraflar ……/……/……… tarihinde evlenmiş olup bu evlilikten ……/……/……… doğumlu ………… isimli müşterek çocukları bulunmaktadır.
2- Davalı, evliliğin devamı süresince ………… (boşanmaya yol açan somut olaylar tarih ve yer belirtilerek yazılmalıdır).
3- Taraflar ……/……/……… tarihinden beri ayrı yaşamaktadır. Ortak hayatın yeniden kurulması mümkün değildir ve evlilik birliği temelinden sarsılmıştır.
4- Müşterek çocuk ayrılık tarihinden beri davacının yanında kalmaktadır. Çocuğun üstün yararı, velayetin davacıya verilmesini gerektirmektedir.
5- Davacının düzenli bir geliri bulunmamakta olup boşanma ile yoksulluğa düşecektir. Davalının aylık geliri yaklaşık ………… TL’dir.
6- Boşanmaya yol açan olaylarda davacının kusuru bulunmamaktadır. Davacının mevcut ve beklenen menfaatleri zedelenmiş, kişilik hakları saldırıya uğramıştır.
HUKUKİ SEBEPLER:
TMK m.166/1, m.169, m.174, m.175, m.182, HMK ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER:
Nüfus aile kayıt örneği
Tanık beyanları (tanık listesi ayrıca sunulacaktır)
Mesaj ve yazışma kayıtları
Sağlık raporları
Tarafların SGK, tapu, araç ve banka kayıtları
Sosyal inceleme raporu
Bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil
NETİCE VE TALEP:
Yukarıda açıklanan ve mahkemece re’sen gözetilecek nedenlerle;
1- Davanın kabulü ile tarafların TMK m.166/1 uyarınca boşanmalarına,
2- Müşterek çocuğun velayetinin davacıya verilmesine, davalı ile çocuk arasında uygun bir kişisel ilişki kurulmasına,
3- Dava süresince davacı için aylık ………… TL, müşterek çocuk için aylık ………… TL tedbir nafakasına hükmedilmesine,
4- Karar kesinleştikten sonra müşterek çocuk için aylık ………… TL iştirak nafakasına, davacı için aylık ………… TL yoksulluk nafakasına hükmedilmesine,
5- ………… TL maddi ve ………… TL manevi tazminatın, kararın kesinleşmesinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim. ……/……/………
Davacı Vekili
Av. …………
(İmza)
Not: Dilekçedeki açıklamalar yer tutucudur, olaylar tarih ve yer belirtilerek somut biçimde yazılmalıdır.
Dava dilekçesinde her iddianın hangi delille ispatlanacağı gösterilir.[3] Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia ve savunma, karşı tarafın açık muvafakati ya da ıslah dışında genişletilemez ve değiştirilemez.[4]
Mal rejiminin tasfiyesi ise boşanma davasından ayrı bir davada görülür. Tazminat ve nafaka tutarları, tarafların ekonomik durumu ve kusur oranı gözetilerek belirlenir.
Çekişmeli Boşanma Davasının Yargılama Aşamaları
Çekişmeli boşanma davası, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki yazılı yargılama usulüne göre görülür. Yargılama dilekçelerle başlar, kanun yollarıyla kesinleşir.
Dilekçeler Aşaması
Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilir. Davalının cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır. Cevabı hazırlamak gerçekten zorsa mahkeme bir defaya mahsus, en fazla bir aylık ek süre verebilir.
Cevap dilekçesinin ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri karşılıklı verilir. Davalı eş, kendi boşanma ve tazminat taleplerini cevap dilekçesiyle karşı dava açarak ileri sürebilir.
Ön İnceleme Duruşması
Dilekçeler aşaması bitince mahkeme ön inceleme duruşmasını yapar. Bu duruşmada dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, uyuşmazlık konuları belirlenir ve taraflar uzlaşmaya teşvik edilir. Taraflara delil ve tanık listesi için kesin süre de bu aşamada verilir.
Yetki itirazı gibi ilk itirazlar ön inceleme duruşması öncesinde, cevap dilekçesinde ileri sürülmüş olmalıdır.
Tahkikat Aşaması
Tahkikat, yargılamanın asıl yapıldığı ve en uzun süren aşamadır. Tanıklar bu aşamada dinlenir, deliller toplanır ve değerlendirilir. Gerekirse sosyal inceleme raporu ve bilirkişi raporu alınır.
Sözlü Yargılama
Sözlü yargılama aşaması, hükümden önceki aşamadır. Bu aşamada taraflar ve vekilleri son kez dinlenir. Aşamanın sonunda mahkeme, dosya kapsamındaki hukuka uygun tüm delilleri ve beyanları değerlendirerek bir sonuca ulaşır.
Karar ve Kesinleşme
Hakim, incelenen deliller ve alınan beyanlar zemininde kararını verir. Kararda boşanmayla birlikte velayet ve mali talepler hakkında hüküm kurulur. Karar taraflara tebliğ edilir.
Kanun yoluna başvurulmazsa boşanma kararı istinaf süresinin dolmasıyla kesinleşir. Kesinleşen karar nüfus kaydına işlenir.
İstinaf Aşaması
Taraflar ilk derece kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir (HMK m.345). Bölge adliye mahkemesi gerekli gördüğü durumlarda duruşma yapar. İnceleme sonunda başvuruyu esastan reddedebilir, kararı kaldırıp dosyayı geri gönderebilir ya da yeniden esas hakkında karar verebilir.
Yargıtay Aşaması
Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılır (HMK m.361). Yargıtay kararı onar veya bozar.
Kesinleşen karara karşı yalnızca HMK m.375’te sayılan sınırlı sebeplerle yargılamanın iadesi istenebilir. Şartları varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu da açıktır.
Çekişmeli Boşanma Davalarında Hangi Deliller Kabul Edilir?
Çekişmeli boşanmada sonucu çoğu zaman deliller belirler. Bir vakıayı öne süren taraf, iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.
Hakim boşanma davasında delilleri serbestçe takdir eder. Olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış saymaz. Eşlerden birinin olayları kabul etmesi hakimi bağlamaz, yemin delili de kullanılamaz.
Örneğin hayata kast sebebine dayalı bir boşanma davasında, hayatına kastedildiğini iddia eden taraf bu iddiasını ispatlamalıdır. Hayata kastın ceza hukuku boyutu ayrıdır ve ceza yargılamasında delilleri savcılık toplar. Savcılığın topladığı bu deliller boşanma davasında da öne sürülebilir.
Delillerin hukuka uygun biçimde elde edilmesi de önemlidir. Örneğin eşinin kendisini aldattığını ispat etmek isteyen (A), eşi (B)’nin iş yerine gizli kamera yerleştirirse elde ettiği görüntüler boşanma davasında delil olarak kullanılamaz. Hatta (A)’nın özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan (TCK m.134) cezai sorumluluğu dahi gündeme gelebilir.
Yargıtay, eşin telefonunu zorla alıp şifresini kırarak elde edilen yazışmaları hukuka aykırı delil saymıştır. Daireye göre böyle bir delil, karşı taraf itiraz etmese dahi mahkemece re’sen dikkate alınmaz (HMK m.189/2).[5] Telefonun, kadının da bulunduğu ortamda eşine verildiği bir olayda ise Daire, mesajların elde edilişinde hukuka aykırılık görmemiştir (Yargıtay 2. HD, E. 2022/584, K. 2022/2433).
Çekişmeli boşanma davalarında sık kullanılan deliller şunlardır.
- Tanık beyanları, olaylara bizzat tanık olan kişilerin anlatımlarıdır. Duyuma dayalı beyanların ispat gücü zayıftır.
- Bilirkişi ve sosyal inceleme raporları, mahkemenin talimatıyla hazırlanır.
- Belgeler arasında mesajlaşmalar, e-postalar, fotoğraflar, ses ve görüntü kayıtları ile resmi yazılar yer alır.
- Kolluk, savcılık ve hastane kayıtları, özellikle şiddet iddialarında önem taşır.
- Resmi kayıtlar nüfus, tapu, SGK ve banka kayıtlarıdır.
Zina iddiasında hangi kayıtların kabul gördüğü boşanma davasında aldatma delilleri başlıklı yazımızda örneklerle anlatılmıştır. Mesajlaşmaların ispat gücü ise WhatsApp yazışmaları delil olabilir mi sorusunun cevabına bağlıdır.
Çekişmeli Boşanma Davasında Nafaka
Çekişmeli boşanma davasında nafaka, ekonomik olarak zayıf eşin ya da çocukların geçimi için diğer eşten istenen düzenli ödemedir. Miktarını ve süresini hakim, tarafların gelir ve giderlerini araştırarak belirler. Boşanma davasıyla bağlantılı üç nafaka türü vardır.
- Tedbir nafakası dava süresince ödenir. Boşanma davası açılınca hakim, eşlerin geçimine ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri talep olmasa da re’sen alır (TMK m.169). Talep eden eşin kusurlu olması tedbir nafakasına engel değildir.
- İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılma payıdır. Çocuk ergin olunca sona erer. Okulu süren ergin çocuk ise eğitimi bitinceye kadar ana babasından destek isteyebilir (TMK m.328).
- Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla bağlanır (TMK m.175). Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Yargıtay, tedbir nafakası talebini reddedip ara kararla verilen nafakayı dava tarihinden itibaren kaldıran kararı TMK m.169’a aykırı bularak bozmuştur.[6] Daireye göre hakim, eşin geçimine ilişkin geçici önlemi kendiliğinden almak zorundadır.
Önemli: Anayasa Mahkemesinin TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Mevcut nafakaların durumu süresiz nafaka iptal kararı sayfamızda anlatılmıştır.
Yardım nafakası ise boşanmayla ilgili değildir. TMK m.364 uyarınca herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu, altsoyu ve kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Şartları yardım nafakası başlığında ayrıca incelenmiştir.
Yoksulluk, kişinin yeme, barınma, giyim, sağlık ve eğitim gibi zorunlu giderlerini karşılayacak gelirden yoksun olmasıdır. Hakim bu durumu, gelir belgeleri ve kolluğa yaptırılan sosyal ekonomik durum araştırmasıyla tespit eder. Nafaka türlerinin hesaplanması ayrı bir yazıda anlatılmıştır.
İrat biçiminde bağlanan yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü halinde kendiliğinden kalkar. Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176). Tarafların mali durumu değişirse nafakanın artırılması ya da azaltılması da istenebilir.
Çekişmeli Boşanma Davasında Maddi ve Manevi Tazminat
Çekişmeli boşanma davasında, boşanmaya yol açan olaylarda kusurlu olan eşten maddi ve manevi tazminat istenebilir (TMK m.174). Tazminat için bir zararın ve bu zararla kusurlu eşin davranışı arasında nedensellik bağının bulunması gerekir.
Maddi Tazminat
Maddi tazminat, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eşe ödenir. Evlilikle sağlanan geçim desteğinin ve sosyal güvencenin kaybı bu zarara örnektir. Tazminatın miktarını hakim, tarafların ekonomik durumunu ve kusur oranını gözeterek belirler.
Manevi Tazminat
Manevi tazminat, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eşe kusurlu eş tarafından ödenir. Eşin aldatması, şiddete başvurması, hakaret ve küfür etmesi bu duruma örnektir.
Tazminat talebi boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebileceği gibi boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir davayla da istenebilir. Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178).
Çekişmeli Boşanma Halinde Evlilik Mallarının Paylaşılması
Çekişmeli boşanma halinde evlilik mallarının paylaşılması, eşlerin tabi olduğu mal rejimine göre yapılır. Mal rejimi sözleşmesi yapmamış eşler için yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir.
- Evlilik süresince çalışma karşılığı elde edilen gelirler ve bunlarla alınan mallar edinilmiş maldır.
- Evlilikten önce sahip olunan mallar, miras veya bağış yoluyla gelen mallar, kişisel kullanıma ayrılan eşyalar ve manevi tazminat alacakları kişisel maldır.
- Tasfiyede her eş, diğer eşin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısını alacak olarak ister.
- Kusur kural olarak paylaşımı etkilemez. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hakim, kusurlu eşin payını hakkaniyete göre azaltabilir ya da kaldırabilir (TMK m.236/2).
Mal rejiminin tasfiyesi boşanma davasından ayrı bir davada görülür. Yargıtay’a göre mal rejiminin sona ermesi, tasfiye davasının görülebilirlik ön koşuludur. Boşanma davası sürerken açılan tasfiye davasında boşanmanın sonucu bekletici mesele yapılır (Yargıtay 2. HD, E. 2021/7953, K. 2022/6256).
Katılma alacağı davası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir.[7] Ev eşyaları için ise kişisel eşya ve ziynet ayrımı önem taşır (boşanmada ev eşyalarının paylaşımı).
Çekişmeli Boşanma Anlaşmalıya Çevrilir Mi?
Çekişmeli boşanma davası, ilk derece yargılaması sürerken anlaşmalı boşanmaya çevrilebilir. Eşler tartıştıkları tüm konularda uzlaşınca bir protokol hazırlayıp mahkemeye sunar.
Anlaşmalı boşanma kararı için TMK m.166/3’teki şartlar aranır. Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve hakimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir. Hakim protokolü uygun bulmazsa tarafların ve çocukların menfaatine göre değişiklik yapabilir, değişiklik taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verir.
Protokolün içeriği anlaşmalı boşanma davası kurallarına uygun hazırlanmalıdır. Tersi de mümkündür, yani anlaşmalı boşanma çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.
Çekişmeli Boşanma Davasında Aile Konutunu Kim Kullanır?
Çekişmeli boşanma davası sürerken aile konutunu kimin kullanacağına hakim karar verir. Bu karar, eşlerin barınmasına ilişkin geçici bir önlemdir. Hakim bu kararı verirken şu hususları göz önünde bulundurur.
- Eşlerin mali durumu. Maddi imkanı daha iyi olan eş ayrı bir konut kiralayabilecek durumdaysa aile konutunun kullanımı diğer eşe bırakılabilir.
- Çocukların durumu. Küçük yaştaki çocuklar ile bakıma muhtaç engelli çocuklar aile konutunda yaşıyorsa konutun kullanımı çocuklarla kalan eşe bırakılabilir.
- Şiddet ve tehdit. Şiddet uygulayan eş hakkında 6284 sayılı Kanun kapsamında konuttan uzaklaştırma kararı verilebilir.
Konutun maliki olmayan eş, tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir. Şerh konulsun ya da konulmasın, malik eş diğerinin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez (TMK m.194).
Çekişmeli Boşanma Davası Açmak İçin Avukat Şart Mıdır?
Çekişmeli boşanma davası, tıpkı anlaşmalı boşanma davası gibi avukatsız da açılabilir ve yürütülebilir. Kanunda avukatla temsil zorunluluğu yoktur.
Kusurun ispatı, tanık listesinin kesin sürede verilmesi ve iddianın genişletilmesi yasağı gibi usul kuralları hak kaybına yol açabilir. Bu yüzden pek çok kişi süreci bir çekişmeli boşanma avukatı ile yürütmeyi tercih eder.
Çekişmeli Boşanma Davası ile Anlaşmalı Boşanma Davası Arasındaki Farklılıklar
Çekişmeli boşanma davası ile anlaşmalı boşanma davası arasındaki temel farklar tabloda yer alır.
| Çekişmeli Boşanma | Anlaşmalı Boşanma | |
|---|---|---|
| Davanın Başlaması | Eşlerden birinin dava açmasıyla başlar. | Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesiyle başlar. |
| Evlilik Süresi | Asgari süre şartı yoktur. | Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. |
| Kusur ve Sebep | Boşanma sebebi ve kusur ayrıntılı biçimde araştırılır. | Boşanma sebebi ve kusur araştırılmaz. |
| Tazminat | Tazminat talepleri kusura göre değerlendirilir. | Tazminat istenecekse protokolde kararlaştırılır. |
| Boşanmanın Mali Sonuçları | Velayet, nafaka ve mal paylaşımı gibi konulara hakim karar verir. | Taraflar bu konularda anlaşır, hakim protokolü onaylar. |
| Protokol | Hazırlanmaz, ortada bir anlaşma yoktur. | Protokol hazırlanıp mahkemeye sunulur. |
| Ortalama Dava Süresi | Olaya bağlı olarak değişir, ortalama 1,5 ile 2 yıl arasıdır. | Genellikle tek celsede biter, ortalama 1 ay gibi kısa sürer. |
Çekişmeli Boşanma Davası Adli Tatilde Açılabilir Mi?
Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer. Bu dönemde çekişmeli boşanma davası açılabilir, dilekçe verilebilir ve tebligat yapılabilir. Boşanma davası adli tatilde görülecek işler arasında sayılmadığından duruşmalar kural olarak tatil sonrasına bırakılır.
Nafaka, velayet ve geçici hukuki koruma talepleri ise tatil döneminde de incelenir (HMK m.103). Tatilde görülebilen işlerin tam listesi adli tatilde görülen davalar sayfamızdadır.
Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Çekişmeli boşanma davasının süresi delil ve tanık sayısına, bilirkişi raporlarına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Ortalama olarak çekişmeli boşanma davaları 1,5-2 yıl arası sürer. 4-5 yıl süren davalar da vardır.
Kaç celsede biteceği de aynı etkenlere bağlıdır. Davalar çoğunlukla 5-6 celsede karara bağlanır, karmaşık dosyalarda celse sayısı 10-15’e ulaşabilir.
Tek celsede bitmesi nadir bir durumdur. Eşler ilk duruşmadan önce ya da duruşmada tüm konularda uzlaşırsa dava anlaşmalı boşanmaya dönüşerek tek celsede sonuçlanabilir. Aşamalara göre süre hesabını çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer yazımızda, davayı kısaltan yolları ise tek celsede boşanma yazımızda bulabilirsiniz.
Yurtdışında Yaşayan Vatandaşların Türkiye’de Açacakları Çekişmeli Boşanma Davası
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları Türkiye’de çekişmeli boşanma davası açabilir. Yargılama, Türkiye’de yaşayan eşlerin davasıyla aynı kurallara tabidir.
Eşlerden birinin Türkiye’de yerleşim yeri varsa dava TMK m.168’e göre yetkili aile mahkemesinde açılır. Böyle bir yer yoksa dava ilgilinin Türkiye’de sakin olduğu yer, o da yoksa Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Hiçbiri bulunmuyorsa dava Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir (MÖHUK m.41).
Yabancı mahkemede verilen boşanma kararının Türkiye’de sonuç doğurması için tanıma davası açılır. Şartları varsa konsolosluk veya nüfus müdürlüğünde idari tescil de yapılabilir. Tanıma davasının şartları yurt dışında boşanmanın Türkiye’de tanınması başlığında incelenmiştir.
Çekişmeli Boşanma Davası Mahkeme Masrafları Ne Kadar?
Çekişmeli boşanma davasının masrafları harçlar, gider avansı, tanık ve bilirkişi ücretleri ile avukatlık ücretinden oluşur. Boşanma talebi için maktu başvurma harcı ve peşin karar ve ilam harcı ödenir. Güncel tarifede bu harçların her biri 732,00 TL’dir.
Maddi ve manevi tazminat istenirse talep edilen tutar üzerinden nispi harç da yatırılır. Gider avansı, tebligat ve tanık gibi yargılama giderlerini karşılar. Gider avansı ve diğer kalemlerin güncel tutarları boşanma davası açma masrafları tablosunda yer alır.
Türkiye Barolar Birliği’nin yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi tüm Türkiye’de aynıdır ve illere göre değişmez. Aile mahkemelerinde görülen davalar için maktu ücret 45.000 TL‘dir.[8] Sözleşmeyle belirlenen ücret bu tutarın altında olamaz (boşanma avukat ücretleri).
Çekişmeli Boşanma Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Çekişmeli boşanma davası ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.
Hukuki haberleri bizden takip edin
Harbiye Hukuk'u Google aramalarında tercih edilen kaynağınız olarak seçin, yazılarımız arama sonuçlarında öne çıksın.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.168 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/1 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.141 ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/101, K. 2024/7537, T. 16.10.2024 ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2021/7809, K. 2021/8944, T. 30.11.2021 ↩
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/1205, K. 2023/1188, T. 29.11.2023 ↩
- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, Resmi Gazete 04.11.2025, Sayı 33067 ↩